Ośla Łączka, Cz. 2 – Połączenia

W pierwszej części artykułu (nie)wdzięcznie zatytułowanego „Ośla Łączka” poznaliśmy dwa pierwsze kroki, jakie należy poczynić zanim przystąpimy do nagrywania, czyli zainstalowanie wszystkich elementów, które tego wymagają oraz zajęcie się podstawowymi ustawieniami w komputerze.

Dzisiaj poznamy kolejny zestaw czynności i porad, który zbliży nas do zrealizowania swojego pierwszego nagrania.

KROK 3 – Jak to wszystko ze sobą połączyć?

To jedno z najpopularniejszych pytań osób początkujących… Z pozoru banalna sytuacja, ale jak się okazuje i tutaj można napotkać przeszkody, dlatego zajmiemy się teraz tą kwestią. I tu są dwie kluczowe sprawy:

    • jak połączyć (w które gniazda)?
    • czym połączyć (jakimi kablami)?

I pod tym kątem będziemy omawiać połączenia naszych zabawek w studio.

Wspomniałem już wcześniej o łączeniu interfejsu z komputerem. Tam sprawa jest raczej oczywista, ale zobaczmy jak rzeczy mają się dalej.

Mikrofon

Potrzebujemy kabla XLR-XLR (męsko-żeńskiego), czyli takiego, którego wtyczka z jednej strony ma trzy bolce (to wpinamy w wejście jakiegoś urządzenia), a z drugiej trzy otwory (to wpinamy w wyjście urządzenia). Przyznacie, że analogia „męski-żeński” pozwala sprawę jeszcze lepiej zrozumieć… 🙂 Łączymy zatem końcówkę żeńską kabla z mikrofonem, a męską z wejściem mikrofonowym naszego interfejsu. Et voila, mikrofon podłączony. Jeśli jest to mikrofon pojemnościowy, to musimy jeszcze przed nagrywaniem włączyć w interfejsie zasilanie fantomowe (+48v) przyporządkowane dla danego wejścia – inaczej mikrofon nas nie poczęstuje żadnym sygnałem.

W ten sposób podłączony mikrofon posłuży nam do nagrywania przeróżnych dźwięków – wokalu, instrumentów akustycznych czy własnych myśli…- co tam sobie chcemy.

Gitara basowa

Ponieważ zaznaczyliśmy w pierwszym wpisie, że nie mamy możliwości korzystania z pieca basowego, to nagrywać go będziemy bezpośrednio kablem (tzw. „po linii”). W tym celu potrzebujemy kabla instrumentalnego, czyli takiego, który po obu stronach ma taką samą wtyczkę zwaną Jack TS (czyli niesymetryczny). Jeden koniec wpinamy do instrumentu, a drugi do wejścia instrumentalnego (oznaczonego czasem hiZ, czasem Instr.) I to w zasadzie wszystko.

Ale w ramach wyjaśnienia – gdybyśmy chcieli nagrywać bas czy inną gitarę ze wzmacniacza – to ustawiamy wtedy mikrofon przy kolumnie i podłączamy go tak samo, jak w poprzednim podpunkcie. Bardzo złym pomysłem jest pobieranie sygnału z wyjścia wzmacniacza (przed tym, jak trafi na głośnik) i wysłanie go od razu na interfejs, bo będzie to brzmiało… co najmniej słabo – charcząco i trzeszcząco. Wyjątek jest wtedy, gdy podoba nam się brzmienie samego wzmocnienia danego piecyka, ale w stacji roboczej dołożymy do tak nagranego sygnału jakąś symulację głośnika w formie wtyczkowej – wtedy sygnał będzie, powiedzmy „kompletny”. Bez prawdziwego lub emulowanego głośnika, sam sygnał po wzmacniaczu jest tragiczny.

A wracając do basu – instrument połączony bezpośrednio z wejściem wysokoimpedancyjnym interfejsu pozwoli nam na zarejestrowanie zupełnie surowego, czystego brzmienia gitary basowej, z którą potem można wiele zrobić za pomocą symulacji wzmacniaczy basowych, etc. Ale to już temat na inne rozważania.

Słuchawki

To dość oczywiste… Wpinamy je w wyjście słuchawkowe (tak, to jest wyjście, a nie wejście!) naszego interfejsu. Miłym dodatkiem jest sytuacja, gdy korzystamy także z monitorów (głośników) podpiętych do interfejsu i mamy możliwość niezależnej regulacji poziomu odsłuchu tych dwóch systemów. Ale jeśli to nie jest nasz przypadek, to potencjometr odpowiedzialny za ustalenie tego poziomu (Output, Main Out Czy Master Out – różnie nazywany) kontroluje zarówno słuchawki, jak i monitory.

Monitory

Czyli nasza para głośników. Tutaj też nie ma jakiejś większej filozofii. Oczywiście zakładam, że używamy monitorów aktywnych, czyli takich z wbudowanymi wzmacniaczami. Monitory pasywne wymagają dopasowania do nich odpowiedniego wzmacniacza i wtedy kolumny podłączamy pod ten wzmacniacz, natomiast wzmacniacz pod interfejs.

A co do łączenia naszych monitorów aktywnych…

Dwa główne wyjścia interfejsu (oznaczone L i R lub 1 i 2) łączymy z wejściami monitorów. To, jakiego użyjemy kabla, zależy przede wszystkim od tego…, jakie mamy gniazda po obu stronach połączenia. Wyjścia w interfejsie zazwyczaj są na gniazdach Jack TRS (rzadziej na XLR, a czasem, w bardzo prostych interfejsach – nawet na RCA, czyli popularnie zwany „chinch”). Druga strona połączenia, czyli same monitory też miewają różne gniazda, więc wystarczy to odpowiednio sparować i dobrać adekwatny kabel.

Kilka przykładowych połączeń:

Wejścia monitorów Jack TRS + wyjścia interfejsu Jack TRS = kabel Jack TRS – Jack TRS

Wejścia monitorów XLR + wyjścia interfejsu Jack TRS = kabel XLR(m) – Jack TRS (ewentualnie kabel XLR-XLR z przelotką XLR na Jack TRS z jednej strony)

Wejścia monitorów RCA + wyjścia interfejsu RCA = kabel RCA – RCA

Prosta sprawa. Ale co jeśli nasz interfejs ma tylko wyjścia RCA, a monitory wejście Jack TRS albo XLR? Albo monitory mają tylko wejścia RCA, a interfejs wyjścia Jack TRS?

Tutaj należy wspomnieć o podstawowej zasadzie, której należy się trzymać… Zasadniczo istnieją dwa rodzaje połączeń – symetryczne (ang. „balanced” – np. XLR, Jack TRS) i niesymetryczne (ang. „unbalanced” – np. RCA, Jack TS). W studiu zaleca się używanie połączeń symetrycznych, gdzie to tylko możliwe (lepsza redukcja zakłóceń i szumów, mniejsze straty sygnału, możliwość przesyłania na większe odległości, etc). Profesjonalny sprzęt audio korzysta właśnie z takiego rodzaju połączeń, a wariant niesymetryczny przeznaczony jest dla sprzętu konsumenckiego.

I generalnie nie należy łączyć gniazd symetrycznych z niesymetrycznymi, ale czasem nie mamy po prostu wyjścia. Jeśli więc jesteśmy w sytuacji, gdy jedna ze stron połączenia korzysta np. z gniazda RCA, a druga z Jack TRS, to jesteśmy zmuszeni zadowolić się połączeniem niesymetrycznym. Warto mieć na uwadze, że istotą zachowania symetrii sygnału jest to, aby zarówno wtyki po obu stronach kabla, jak i gniazda w obu łączonych urządzeniach były symetryczne. Gdy choć jeden element z tej układanki jest niesymetryczny, takie też staje się połączenie.

I wracając do połączeń monitorów. Przyjmijmy najpierw wariant, że interfejs ma tylko wyjścia RCA, a monitory mają wejścia Jack TRS. Już wiemy, że połączenie będzie niesymetryczne (bo jedno z gniazd takie jest). Tego już nie zmienimy. Nie jest to jednak powód do jakichś wielkich obaw, bo nadal możemy te elementy ze sobą połączyć. Unikajmy po prostu wtedy długich kabli i nie umieszczajmy kabli zasilających w bliskim sąsiedztwie naszych kabli sygnałowych. Tym sposobem zmniejszymy ryzyko zakłóceń w przesyłaniu sygnału audio.

Jeden minus takiego połączenia, o którym należy wspomnieć, jest taki, że między sygnałem symetrycznym i niesymetrycznym jest znacząca różnica w poziomach i to akurat może mieć momentami odczuwalny wpływ na komfort naszej pracy. Interfejs wyposażony w niesymetryczne wyjścia emituje sygnał na niższym poziomie (-10 dBV), niż oczekują tego symetryczne wejścia monitorów (+4dBu), co może przełożyć się na to, że przy niższym poziomie odsłuchu czy cichszym fragmencie utworu – stosunek szumu do sygnału właściwego będzie nieco mniej korzystny, niż gdybyśmy korzystali z połączenia symetrycznego.

Gdyby odwrócić sytuację (wyjścia interfejsu symetryczne, np. Jack TRS, a wejścia monitorów niesymetryczne RCA), to wtedy zwiększyłoby się ryzyko przesterowania przy odsłuchu, ponieważ interfejs emitowałby wyższy poziom, niż monitory mogłyby bez zniekształceń znieść. Z tym, że miałoby to miejsce (dla skontrastowania pierwszego przypadku) przy mocniejszym sygnale czy głośniejszym momencie w utworze.

Tak to wygląda w wielkim uproszczeniu. Ale ciągle nie odpowiedziałem na pytanie, jak połączyć monitory z interfejsem w przypadku, gdy jedna ze stron połączenia jest niesymetryczna, a druga symetryczna. Otóż, powinniśmy się zaopatrzyć w kabelek RCA-Jack TS, ewentualnie RCA-RCA z przelotką RCA-Jack z jednej strony.

Klawiatura MIDI

Tutaj są zazwyczaj dwie opcje. Możemy ją albo połączyć z interfejsem przez gniazda MIDI (pięciopinowe), albo przez port USB z komputerem. Zależy jaką mamy sytuację i interfejs. Jeśli nasz interfejs posiada porty MIDI, to możemy jak najbardziej z nich skorzystać, musimy tylko się zaopatrzyć w kabelek MIDI (ten pięcio-pinowy). Jeśli nie, to możemy połączyć klawiaturę bezpośrednio z komputerem przez USB i też będzie działała jak trzeba. Oba typy połączeń są w pełni prawidłowe i tylko od nas (i wolnych portów) zależy, jak chcemy sobie naszą klawiaturę podpiąć.

Analogowy syntezator

Jako przykład weźmiemy sytuację, gdzie naszym zewnętrznym instrumentem jest jakiś syntezator, ale miejcie na uwadze, że dokładnie te same zasady będą obowiązywały w przypadku bit-maszyny czy innego klawisza wydającego dźwięki (nie mylić z klawiaturą MIDI, która tylko wysyła komunikaty i nie produkuje żadnych dźwięków).

Jeśli zewnętrzne syntezatory potrzebne nam są do zgrania z nich sygnału audio to łączymy je z interfejsem z zachowaniem następujących zasad:

    • Jeżeli syntezator jest mono, to potrzebujemy albo jednego kabla Jack-Jack TS (może być taki sam, którego użyliśmy do nagrywania basu), albo możemy skorzystać z kabla symetrycznego Jack-Jack (TRS) – zależy od tego, czy wyjścia syntezatora (i wejścia interfejsu) są symetryczne czy nie. To należy sprawdzić samemu w opisie syntezatora i specyfikacji interfejsu, bo różne są przypadki. Jeśli choć jedna ze stron jest niesymetryczna, to już wiemy, że takie też będzie całe połączenie, co oznacza, że nie ma znaczenia, czy użyjemy kabla Jack TS czy Jack TRS (TS w zupełności wystarczy, a zastosowanie TRS nic do sygnału nie wniesie). Jeśli jednak oba gniazda okażą się symetryczne, to jak najbardziej sięgamy po przewód zakończony z każdej strony wtykiem TRS. Łączymy więc wyjście audio z naszego syntezatora z jednym wejściem liniowym interfejsu i po kłopocie.
    • Jeżeli nasz syntezator jest stereo, czyli wypluwa z siebie dwa kanały audio, to rzecz jasna, potrzebujemy dwóch kabli Jack-Jack (dla każdego kanału z osobna). Zakładam, że nasz interfejs posiada dwa wejścia liniowe (bo to jest wymóg w tej sytuacji…) i to właśnie z nimi połączymy wyjścia audio z syntezatora.

Zdarzy się jednak sytuacja, że nasz zewnętrzny instrument może nie mieć dedykowanych wyjść audio i jedynym sposobem na zgranie z niego sygnału może być wykorzystanie jego wyjścia słuchawkowego. Z punktu widzenia inżynierii nie jest to sytuacja optymalna, ale nie oznacza to, że nie możemy tak zrobić. Potrzebujemy się wtedy zaopatrzyć w kabel, który będzie miał na jednym końcu wtyk TRS (na który potocznie mówi się „stereo”), a z drugiej strony będzie rozgałęział się na dwie wtyczki Jack TS. Łączymy wtedy wtykiem TRS wyjście słuchawkowe z dwoma wejściami liniowymi interfejsu (przez TS) i sprawa załatwiona.

Tak, jak mówię – nie jest to sytuacja optymalna, bardziej obejście, ale zadziała…

O tym, w jaki sposób i jakimi kablami połączyć resztę sprzętu z listy porozmawiamy w kolejnej części tej serii. Do rychłego!
Zostawić komentarz ?

29 Komentarze.

  1. Jeden z Twoich najlepszych artykułów, już prościej chyba się nie dało wytłumaczyć. 😀 Uważam, że taki artykuł jest bardzo przydatny, bo wielu początkujących realizatorów/muzyków nie jest w stanie wszystkiego powtykać tam gdzie trzeba i często przez to mają zwarcia, zakłócenia czy inne problemy wynikające ze złego podłączenia sprzętu. A tutaj jest wszystko pięknie i jasno opisane. No i przy okazji sam kilku ciekawych rzeczy się dowiedziałem 😉 Pozdrawiam!

    • Miało być najprościej jak to możliwe 🙂 Również pozdrawiam!

  2. Chyba niezły ze mnie osioł.
    Mam taką sytuację z monitorami jak opisałeś.
    Wejścia RCA, wyjścia z interfejsu TRS.
    Byłem z siebie dumny jak sam skumałem, że trzeba mieć kabel 2xRCA/2xTS, ale teraz mam wątpliwości.
    Nie kumam tego trochę, czemu do stereo się wkłada mono 🙁 Jak się podłączy TRS to jest źle, a jak TS to dobrze, czy w obu przypadkach jest źle, ale nie ma innej opcji? Jaka byłaby różnica między 2xRCA/2xTS, 2xRCA/2xTRS i 2xRCA/1xTRS? Czy w każdym przypadku mogą pojawić się problemy które opisałeś?
    Chcę podłączyć do tego:
    http://global.focusrite.com/usb-audio-interfaces/scarlett-6i6/inputs-and-outputs

    • To połączenie i tak nie będzie symetryczne, więc nie ma potrzeby używać wtyku TRS. 2xRCA/2xTS w zupełności Ci wystarczy.

    • Dzięki za odpowiedź. Mam jeszcze dwa pytania, odnośnie tego interfejsu który wkleiłem.
      Jest tam wejście mikrofonowe combo XLR/Jack.
      Czy podłączając mikrofon dynamiczny (shure c606)
      będzie różnica głośności nagrania zależnie od sposobu podłączenia? I mówisz że phantom (wiem że idzie tylko po XLR) nie szkodzi dynamicznym (boję się coś zepsuć), ale czy coś zmienia (chociażby właśnie głośność nagrania)?

    • 1. Do podłączenia mikrofonu użyj kabla XLR-XLR, tak się to robi.
      2. Fantom nie wpływa na głośność nagrania, on służy tylko zasileniu mikrofonów pojemnościowych. Po prostu go nie włączaj jak podpinasz mikrofon dynamiczny.

    • Dzięki. Pytam bo oryginalnie był kabel XLR-Jack w zestawie, i tak miałem podłączone do tej pory do komputera, do interfejsu kupię XLR-XLR.

      A tak poza tym to świetny artykuł, jak cała strona, chyba przeczytam ją całą 😀
      A jak skompletuję sprzęt to chyba skuszę się na twoje kursy.

    • Dzięki 🙂

  3. Chociaż zmartwiłeś mnie z tymi kablami symetrycznymi i niesymetrycznymi. Boję się teraz że wyrzucę kupę kasy na interfejs, który nie będzie współpracował z moimi kolumnami, które bardzo lubię i się przywiązałem do nich trochę, i nie uśmiecha mi się ich zmieniać na razie (Microlab Solo6c).
    Mam teraz niezłą zagwozdkę. Chciałbym używać tego zestawu na codzień do słuchania muzyki i odsłuchu miksu, ale jeśli będą występować te przestery o których napisałeś to trochę słabo. Jakie jest prawdopodobieństwo tych problemów, raczej bliżej 100% czy 1%?

    • Nie potrafię Ci podać dokładnej liczby, ale jakoś mocno bym się nie stresował. Musisz po prostu uważać z poziomem odsłuchu, żeby nie przeładować głośników.

    • Jeszcze raz bardzo Ci dziękuję. Twoje rady są nieocenione.

    • akrecords

      Spokojnie możesz łączyć ten mikrofon który posiadasz kablem XLR do mikrofonu i JACK do interfejsu.
      Jeżeli chciał byś zastosować dłuższy kabel to wtedy kup XLR – XLR symetryczny ( musi mieś podłączone trzy kabelki, niby to oczywiste ale kupiłem kiedyś bubel i wykorzystałem z niego tylko wtyk i gniazdo )
      Taki kabel symetryczny minimalizuje straty sygnału i chroni przed zakłóceniami.

    • @akrecords – trzeba tylko pamiętać, że ten kabel z zestawu to jest XLR-Jack TS, czyli niestety niesymetryczny. Gdyby miał końcówkę TRS, to wtedy rzeczywiście byłoby bez różnicy.

    • akrecords

      Kierowałem się tym że przy długości 1-2 metra nie zrobi to różnicy, natomiast odblokuje kolegę w kierunku pracy twórczej, a nie martwienia się o technikalia, mam nadzieje że na to przyjdzie czas później.

    • A ja się kierowałem dopowiedzeniem sprawy do końca 🙂

  4. akrecords

    Właściwie to po co daleko szukać
    https://zakamarkiaudio.pl/2011/01/symetria-i-balans-wpis-goscinny.html

    Czytać dwa razy, pytania zapisywać na kartce i czytać jeszcze raz 😉
    To da się zrozumieć z tego artykułu.
    Poza tym jest Goo… 😉

    • Dzięki, przeczytam. Coś wcześniej słyszałem o kablach symetrycznych, ale nie do końca to rozumiałem. Teraz w miarę już ogarniam.

    • akrecords

      Zapisuj sobie których artykułów nie rozumiesz i wracaj za jakiś czas do nich to będziesz widział postępy w nauce.
      Masz szczęście bo na tej stronie czytasz śmietanę i nie marnujesz czasu, a internet jest przepełniony śmieciami teoretyków nie praktyków.

  5. a czy jeśli mam interfejs audio M-audio fast track 2 i nie mam w nim wejścia liniowego to moge przez ten interfejs jakoś nagrać sygnał z miksera Behringer xenyx 802?

  6. no bo chciałbym nagrać 2-3 mikrofony i gitare mając mixer behringera xenyxa 802 i myślałem że z sumy tego miksera można by było nagrać ten dźwięk i myślałem że może udało by się podłaczyć do tej karty…

    • Nie, to się nie uda. Ale jeśli nie mówisz o nagrywaniu wszystkiego na raz, tylko pojedynczo, to możesz to wszystko spokojnie nagrać bez miksera, za pomocą interfejsu. Mikser jest tu wtedy w ogóle niepotrzebny.

  7. Witam serdecznie!
    Mam taki problem, zakupiłem wczoraj monitory studyjne Tannoy 601 A które mają dwa wejścia XLR i drugie podpisane “Unbalanced” wyglądające na dużego JACKA. Posiadam także kontroler PIONNER DDJ-SX który podłączony jest do komputera poprzez USB i posiada dodatkową funkcję używania jako sam mikser. W PIOONERZE mam wyjścia 2 x XLR, 2 x TRS, 2 x Cinch. Czy najrozsądniejszym rozwiązaniem korzystania z monitorów przy produkcji jest podłączenie ich pod kontroler kablami XLR i załączania za każdym razem kontroler w tryb miksera? Rozumiem że inaczej musiałbym kupić jakiś interfejs audio USB do którego podlączyłbym 4 kable XLR, dwa od monitorów i dwa od kontrolera? Chodzi mi o to czy używanie tych wyjść i wejść XLR będzie lepsze od pozostałych które posiadają oba sprzęty?

    • Jeśli XLR i Jack są zbalansowane (jack musi być TRS) to raczej nie będzie różnicy którymi połączysz (jeśli się mylę to mnie poprawcie), tyle że w tym kontrolerze XLR to jest wyjście master out, a jack to jest booth out i wypada wyprowadzać sygnał z mastera.W tym wypadku będzie lepiej jak podłączysz monitory do wyjścia master w kontrolerze, czyli XLR.

  8. Chyba że master masz już zajęty (np. podpięte główne nagłośnienie) to wtedy odsłuchy podłączasz pod boost.

  9. Witam. Nie moge zrozumiec jednej sprawy. Kiedy posiadam syntezator z wyjsciem stereo i podlaczam przewod jack stereo to czemu nie moge po prostu jednoczesnie nagrywac dwoch sciezek mono a mam podlaczyc do dwoch wejsc ?

    • Możesz, jeśli masz kabel Jack Stereo-2x Jack Mono. A podłączasz do dwóch wejść, bo nie ma w interfejsach analogowych wejść stereo, więc musisz skorzystać z dwóch liniowych wejść mono.

    • Ok dzieki bardzo. Rozumiem 🙂

  10. Rozumiem,ze jesli sa 2 wejscia liniowe i 2 kable jack to jack to wszystkie jacki maja byc w mono?
    No i w takim razie jesli sa 2 kable to kazdy dzwiek jaki nagrywam ( z keyboardu) mam nagrywac na stereo track?

    Dzieki za odpowiedzi na wszystkie nasze pytania.(ze tak powiem za wszystkich)Na dodatek takie ekspresowe 😀

Zostaw komentarz