Jak Nagrać Wokal? Część 1

Zakładając, że mamy już potrzebny i bez zarzutu funkcjonujący sprzęt do nagrywania (szczegóły w e-booku po prawej), możemy rozpocząć naszą przygodę z rejestrowaniem.

Zaczniemy od nagrywania wokalu, bo będzie on prawdopodobnie najczęściej rejestrowanym elementem w naszym studio, niezależnie od gatunku muzycznego.

Od czego zacząć?

POMIESZCZENIE

Jest kilka czynności, które musimy wykonać jeszcze przed samym nagraniem. Najważniejszą z nich jest odpowiednie przygotowanie pomieszczenia i własnego (lub czyjegoś) aparatu głosowego. Wskazane by było wyznaczenie jakiegoś dedykowanego i wyizolowanego akustycznie pomieszczenia, gdzie hałasy z zewnątrz oraz z twardych dysków i wiatraków komputera nie przedostawałyby się do mikrofonu. W tym celu można rozważyć opcję zbudowania specjalnej kabiny do wokalu albo skorzystać z grubych koców rozwieszonych na statywach mikrofonowych.

Wybierając opcję drugą, należy ‘zabudować’ wokalistę tymi własnoręcznie zbudowanymi ‘izolatorami’ przede wszystkim z tyłu, żeby ograniczyć odbicia dźwięku od tylnej ściany. Nie zaszkodzi też postawić po jednym statywie po bokach artysty, co dodatkowo zmniejszy ilość niepożądanych odbić. Celujemy tutaj w możliwie jak najbardziej skupiony dźwięk, stąd ‘martwa’ odpowiedź pomieszczenia jest kluczową sprawą.

Inaczej sprawa się ma jeśli mamy do dyspozycji jakieś ciekawie brzmiące pomieszczenie, które dodałoby charakteru ścieżce wokalnej i tu nie chcielibyśmy aż tak ograniczać wkładu pomieszczenia, ale to raczej nie nasz przypadek. W domowym studio mamy mnóstwo kłopotów z hałasem, z którym musimy sobie poradzić i póki co, maksymalna izolacja wydaje się być ‘jedynym słusznym’ rozwiązaniem.

Warto dodatkowo rozważyć zakup jakiegoś małego ekranu akustycznego, który montujemy na statywie. Firma sE Electronics ma w swojej ofercie Reflection Filter, który do pewnego stopnia niweluje problematyczne odbicia pomieszczenia podczas nagrywania wokalu (i nie tylko). Są też podobne produkty innych producentów i proponowałbym poświęcić kilka minut na internetowy research takich produktów.

GŁOS

Nasz wokalista/-tka powinien mieć świetnie przećwiczoną partię, znać dokładnie słowa (śpiewanie z kartki odwraca uwagę wokalisty od emocji, które chce przekazać, bo musi skupiać wzrok na literkach) i przede wszystkim jego głos powinien być w nienagannej formie. Każdy śpiewak wie o tym, że głos trzeba rozgrzać przed przystąpieniem do nagrywania. Zadbajmy też o to, by butelka wody w temperaturze pokojowej była w jego/jej zasięgu.

Istotną rzeczą w przypadku rejestrowania czyjegoś wokalu jest atmosfera panująca w studio. Jeśli prowadzisz swoje studio i masz za zadanie nagrać wokalistę, który jest na przykład nieśmiały, zrób wszystko, żeby pomóc mu czuć się komfortowo. To znacznie wpłynie na jakość dostarczonego Ci przez niego wykonania.

MIKROFON

Jeśli dysponujesz więcej niż jednym mikrofonem, a czas Cię jakoś mocno nie nagli, wypróbuj każdy, który uważasz, że mógłby się nadawać do nagrania wokalu. A nawet taki, który uważasz, że by się nie nadawał – nigdy nie wiadomo.

Ustaw mikrofon na wysokości ust wokalisty (jako punkt startowy), użyj pop-filtra, ustaw poziom sygnału na przedwzmacniaczu, nagraj jakiś fragment i posłuchaj jak się prezentuje przez monitory. Poeksperymentuj z różnymi pozycjami mikrofonu (niżej, wyżej, skierowany lekko w bok w kierunku ucha wokalisty, lekko z góry skierowany na usta wokalisty, bliżej ust, dalej, etc.), znów nagraj, posłuchaj i wybierz ten mikrofon i taką pozycję, która brzmi najciekawiej dla danego głosu.

Często się zdarza, że nie mamy takiego komfortu, aby przeprowadzać tylu eksperymentów na stremowanym wokaliście, dlatego dobra znajomość technik i swoich mikrofonów potrafi znacznie skrócić ten czas.

Nagrywamy wokal

Nagraj kilka pełnych podejść. Możesz robić dogrywki w miejscach, w których nie wyszło najlepiej, ale celuj w jedno najlepsze wykonanie. Robiąc na przykład powtórkę zwrotki drugiej, ryzykujesz, że wokalista zdążył odsunąć się 3 centymetry w lewo i charakter wokalu, który nagrasz, będzie się znacznie różnił od reszty utworu. Bardzo łatwo jest to przeoczyć w ferworze walki…

SŁOWO O POZIOMACH

Ustalając poziom sygnału z mikrofonu nie wyciskaj z niego ostatnich możliwych decybeli, zostaw trochę marginesu. Jeśli nagrywasz sesję w 24bit, nie musisz się martwić zbytnio o niższe poziomy, bo nadal stosunek dźwięku do szumów jest przyzwoity. Celuj powiedzmy w 3/4 miernika w głośniejszych wersach wokalu.

Nie pozwól miernikom dotykać 0 dBFS, bo zwiększasz szansę na cyfrowe przesterowanie, które zrujnuje brzmienie ścieżki.

Jeśli dysponujesz zewnętrznym kompresorem, możesz go użyć, żeby mieć trochę lepszą kontrolę nad zakresem dynamiki wokalisty (stosunek najgłośniejszych do najcichszych dźwięków). Delikatna kompresja dotykająca tylko samych szczytowych partii zdecydowanie Ci w tym pomoże.

To tylko kilka rad, z którymi warto się zapoznać.

Czytaj więcej – Jak Nagrać Wokal? Część 2

Zostawić komentarz ?

50 Komentarze.

  1. sporo bardzo przydatnych rad, kolejny raz Igor staje na wysokosci zadania. Pozdrowienia ode mnie i całego składu GTC.
    Tomek

  2. Dzięki bardzo! Pozdrawiam Ciebie i cały skład GTC!

  3. Siema! Jak najlepiej jest wygłuszyć i najtaniej jakieś pomieszczenie ? Bo jaz kolegami mam do dyspozycji pomieszczenie gdzie ściany są z drewna i wszystko z zewnątrz słychać?

  4. W sensie, że całe ściany są z drewna czy tylko pokryte drewnem?

  5. Mniemam, że to jakaś szopa jest w takim razie, tak? To może być trochę problem, bo żeby odizolować się akustycznie od zewnętrznych hałasów, potrzebujesz masy, czyli na przykład betonu. Żadne pianki czy panele tu niestety nie pomogą w kwestii konkretnej izolacji. Takie rozwiązanie może co najwyżej wpłynąć na akustykę wewnątrz tego pomieszczenia, ale nic poza tym.

  6. Aha, dałoby rade może zrobienie komory aka szafa xd? Ze sklejki i np w tym jakis styropian jakieś koce? By jakoś to poprawiło akustykę? Nie mówię, że ma być do idealnie, ale czy w ogóle to coś by dało.

  7. Jak nie zrobisz, to się nie przekonasz… Nie umiem przepowiadać przyszłości.
    Styropian raczej odradzam, bo to mało skuteczny materiał do wypełniania. Zrób kilka ruchomych ścianek ze sklejki wypełnionych wełną mineralną lub grubymi kocami. W izolacji pomoże to nie za wiele, ale może akustykę poprawić.

  8. Jeśli chodzi o wytłumianie większych powierzchni to polecam specjalną wełnę mineralną (ale nie taką zwykłą budowlaną) tylko wełnę mineralną do wytłumień. Każdy producent ma kilka modeli takiej wełny do izolacji akustycznej. Najpierw trzeba zrobić na ścianach stelaż z listew, potem między listwy układa się bloki wełny, a na koniec trzeba obić to materiałem takim grubym, zasłonowym a najlepiej wykładziną(nie należy obijać płytami czy panelami bo znów pojawi się pogłos) Na sufit można dać sam sam materiał. Powstanie bardzo dobra bezechowa przestrzeń.

    Można na ściany rzucić też piramidki, mniej roboty ale droższe niż wełna.

    A jeśli ktoś mieszka w cichej okolicy i potrzebuje tylko zniwelować odbicie to polecam budowę takiego konfesjonału, koszt ok 200 zł:

    http://www.soundmakers.pl/index.php?/topic/85-reflection-filter/#entry214

    Wszystkie rozwiązania przetestowane na własnej skórze i do wokalu się nadają.

  9. Dobry opis i bardzo szczegółowe informacje.
    Od razu mi się sporo rozjaśniło. pzdr.

  10. I znów łechtasz moje ego. Ostrożnie z tym, bo się zaczerwienię 🙂 A tak serio – dzięki za odwiedziny i tonę komentarzy. Pozdrawiam

  11. Czy istnieje jakaś zasadnicza różnica w technice nagrywania wokalu mikrofonem dynamiczny, a mikrofonem pojemnościowym?
    Kiedyś dawno temu kupiłem sobie behringer xm8500 (dynamik), do nagrywania beatboxu – w tej roli jak dla mnie sprawdzał się naprawdę dobrze jak na te pieniądze. Dzisiaj zmieniły mi się trochę gusta muzyczne i chciałbym nagrać jakieś wokale. Są jakieś konkretne rady dla tego typu mikrofonu?

    • oczywiście planuję kupno pojemnika po prostu w tej chwili chciałbym się pobawić samym dźwiękiem w DAW’ie i poćwiczyć samo “nagrywanie”. Byle do wypłaty 🙂

    • Zasady obowiazuja w sumie takie same. To nie jest tak, ze dla kazdego mikrofonu masz postepowac zupelnie inaczej. Mikrofony w zaleznosci od typu troche inaczej reaguja na dzwiek (na SPL, na transienty, na rozne czestotliwosci). Do wokalu rozwaz mikrofon pojemnosciowy, ale nie skreslaj dynamikow, bo nie jedna sesje potrafily uratowac. Tu nie ma sztywnych zasad!

    • Cwiczenie moze tylko wyjsc na dobre.

  12. Witaj. Zastanawialem się ostatnio jak poprawić akustykę mojego pomieszczenia i rozważam opcję kupna wlasnie reflection filter. Z tym, że te od SE są dość drogie bo aż 1000zl, ale znalazlem coś takiego – http://allegro.pl/se-electronics-ps-reflection-filter-kabina-wokalow-i1677995662.html
    czy wiesz może czy daje to choć trochę lepsze efekty przy nagrywaniu wokalu? chodzi o to,żeby wokal byl jakby bliższy i troszkę odizolowany od szumów. Chociaż w tej cenie to sam nie wiem..

    • Na pewno daje efekty – moze nie piorunujace, ale slyszalne, a to juz bardzo duzo. Nie tyle izolujesz sie od szumow – bo to troche inna kwestia, co obnizasz poziom odbic, ktore trafiaja do mikrofonu i brzydko koloryzuja sygnal. Taki ekran w polaczeniu z gruba kotara czy zaslona za plecami wokalisty da Ci wiecej niz nowy mikrofon, preamp, interfejs czy wtyczki. Liczy sie przede wszystkim to, jak dobry nagrasz sygnal, a akustyka pomieszczenia jest tu pojeciem kluczowym.

  13. Ok, już rozumiem. Jeśli chodzi o te szumy to problem tkwi w bardzo glosnym pececie, ale sproboje odizolowac go troche jakimis wlasnie kocami i przede wszyustkim musze wymienić zasilacz bo chlodzenie pada przez co jest jeszcze glosniejszy. Dzięki!

    • I dyski też potrafią warczeć. Kocami, to może niekoniecznie go przykrywaj, bo jednak przepływ powietrza być musi. Na czas nagrywania po prostu go jakąś poduchą zastaw.

  14. Witam Cię Igorze. Mam problem, z którym sobie nie mogę poradzić – posiadam kartę dźwiękową lexicon alpha, przedwzmachol pre 73, wyremontowałem specjalnie studio, zamontowałem w nim absorbery pochłaniające – ale gdy podczas mixu podwyższam głośność wokalu (nagrywam cicho) to słychać szum,którego nie mogę zniwelować. Co mogę zrobić w tej sytuacji ? jutro jadę do tego mojego studia i zastanawiam się co począć… może zbyt cicho nagrywam ? nie mam pojęcia co zrobić z tym fantem.

  15. Nagrywasz cicho? Może zdecydowanie za cicho? Odstęp sygnału od szumu powinien być na przyzwoitym poziomie. Powiedz jak masz wysterowany sygnał na preampie i w DAW, bo nikt, nawet Igor, nie zgadnie. 😉

  16. dzięki za odpowiedzi Panowie 🙂 przeczytałem sobie ten artykuł co mi podałeś Igor i chyba jednak faktycznie premp jest źle ustawiony hehe… moc sygnału przy najgłośniejszych podbiciach dochodziła do…. – 10 😳 😳 no a ślady w cubase też malutkie bardzo.
    Tak wyglądają moje ustawienia prempa
    http://img856.imageshack.us/img856/1268/56571488.jpg

    czyli strzelam, że output zdecydowanie do góry 😀

    • Output zdecydowanie do góry. Podkręcaj go do momentu aż zobaczysz w programie “zdrowy” poziom.

  17. podkręciłem output i kombinowałem z ustawieniami ogólnie, ale… gdy podkręcam line in w karcie dźwiękowej i gdy załącze monitoring w słuchawkach to słyszę, że nadal szumi…. kurde i gdzie teraz szukać przyczyny… czy kabel, który łączy preamp z kartą dźwiekową ma wpływ na jakość sygnału ? ja mam kabel z mini jackami z przejściówkami na dużego jacka. Nic innego nie przychodzi do głowy bo kabel kupiłem dobry i karta też ok – no chyba, że karte mi jakąś trefną sprzedali. Da radę jakoś sprawdzić, które urządzenie psuje humor ? :p bo wymieniać wszystko po kolei to chyba nie jest dobry pomysł..

    • Kabel jak jest analogowy a nie cyfrowy ma znaczenie. Mniejsze tam gdzie nie podbijasz sygnalu za nim, jak w tym wypadku miedzy pre a karta chociaz piszesz, ze linein podkrecasz.

      Zrodel szumu moze byc duzo, sprawdz poszczegolne elementy i szukaj problemu a potem sie go pozbadz.

    • No cyfroawy tez ma… jak bedzie uciety to duzo nie da:D

    • Przede wszystkim Darku – jak wysterujesz poziom wejścia i wyjścia w Pre73, to nie dodawaj już gaina na wejściu liniowym interfejsu! Jeśli Ci mało soku, to podkręć wyjście z preampa, ale zostaw pokrętła w Lexiconie na zero.
      Druga rzecz, warto by było użyć symetrycznych połączeń, więc proponuję odpuścić ten kabelek i zaopatrzyć się w kabel żeński XLR na Jack TRS i tym łączyć wyjście z preampa i wejście liniowe w interfejsie.

  18. Chiałbym dodać że bardzo duzo ludzi a w szczegolnosci Hip hopowcy w amatorskich studio/studiach (sory z polskiego nie ogarniam ) nie chroni statywu przed niskimi falami np jadacym samochodem itp. czesto spotykam takie nagrania gdzie te wibracje na chodza nawet pod 120 hz . A tak Wgl to Igor masz u mnie mistrza za to co robisz, dużo drogowskazów na wage złota pozdro !!

    • Dzięki! Dlatego m.in. trzeba stosować filtr górnoprzepustowy – czy to w mikrofonie, czy preampie, czy wewnątrz DAW.

  19. Drogi Igorze mam takie pytanie – przy zakupie interfejsu dostałem wraz z nim aplikacje VSL “oferująca m.in. mikser DSP 4×2 ze znaną z konsolety StudioLive 16.0.2 sekcją FAT CHANNEL (kompresor, limiter, ekspander, filtr górnoprzepustowy, korektor półparametryczny)” i moje pytanie brzmi następująco czy użycie tych w/w rzeczy jest wskazane? Czy mogą one wpłynąć jakoś negatywnie na nasz późniejszy miks? Czego się wystrzegać?

    Z góry dziękuję za odpowiedź i jak chyba każdy jestem Ci wdzięczy z prowadzenie tego bloga, który wciąga jak najlepsza książka, a to wszystko dzięki doskonałemu narratorowi! 🙂
    Pozdrawiam.

    • Jeszcze dodam, że sądzę iż dobre tu byłoby potraktowanie wokalu kompresorem (tak jak pisałeś wyżej) i może wycięcie dolnych częstotliwości – co Ty na to? I co z resztą (limiter itp.) ?

      Przepraszam, że tak dużo pytań na raz, ale strasznie mnie to nurtuje 😉

    • Filip, nie ma czegoś takiego, jak wtyczka, której użycie jest wskazane. To wszystko jest kwestia kontekstu. Jak potrzeba kompresora, to go zapinasz i ustawiasz. Jak nie potrzeba, to zostawiasz go w spokoju. Tak jest z każdą inną rzeczą, wtyczką, procesorem zewnętrznym. Najlepsza rada jest taka, żebyś się uczył, co robi dany procesor, wypróbował go na czym się tylko da i wyciągnął jakieś wnioski. Każda wtyczka może wpłynąć na sygnał negatywnie i pozytywnie – zależy, co z nią zrobisz. Wystrzegać się kręcenia na oślep. Jak nie wiesz, co dany parametr robi, to o nim poczytaj, wróć do programu i próbuj. Wtedy sam będziesz doskonale wiedział, kiedy użyć jakiej wtyczki. Rzuć okiem na Archiwum bloga, tam jest sporo wpisów w temacie obróbki wokalu, a nawet jest cała seria o tym – zaczyna się tu:
      https://zakamarkiaudio.pl/2010/11/produkcja-wokalu-cz-1-edycja.html

  20. NiktWazny

    cześć Igor. mam pytanie – posiadam pre 73 i chciałem uzyskać efekt hmmm… nie wiem jak to nazwać – po prostu chciałem, żeby wokal brzmiał na końcówkach głośniejszych jak lekko przesterowany, a więc output dałem wysoko, i pobawiłem się inputem + włączyłem opcje “Low-z” ale usłyszałem, że jest to błąd i nie ważne, że mi się tak podoba. Czy trochę przesterowane, dobrze nasycone brzmienie wokalu to jest błąd ? dodam, że sygnał w najgłośniejszych momentach krąży wokół 0

    • Jeśli osiągnąłeś efekt, który Cię zadowala, to znaczy że jest ok. Jeżeli mówisz o poziomach w GAP-ie i wysterowaniu jego dość mocno, to na pewno nie jest to błąd. Gorzej, jeśli wysyłasz z GAP-a za mocny sygnał do DAW i przesterowujesz na konwerterach. Wtedy brzmi to słabo, ale to już chyba umiesz sam ocenić. Jedynie konwertery wysokiej klasy potrafią nienachalnie zniekształcać sygnał przy lekkim przesterowaniu, dlatego jeśli lubisz mocny, wysterowany wokal, to ustaw jego brzmienie wewnątrz GAP-a, ale nie wysyłaj zbyt mocnego sygnału do DAW.

  21. Mateusz Spychała

    Słuchajcie, ja słyszałem, że zbyt mocno wygłuszone pomieszczenie też nie jest wskazane. Jestem na etapie budowania studia no i dzwoniłem do firmy APAMA no i tam fachowcy mi powiedzieli, że to nie o to chodzi. Ja chciałem standardowo obić całe pomieszczenie piramidkami, a inżynierowie z firmy powiedzieli mi, że to niezbyt dobry pomysł. Takie piramidki zabijają wysokie i średnio wysokie częstotliwości, ale dół i średni dół zostaje nadal kłopotem. hmm… baardzo mnie to zdziwiło w sumie, no ale co wy w tym temacie możecie mi powiedzieć z Waszego doświadczenia na własnej skórze z wygłuszaniem pomieszczeń?

    Pozdrowionka!

  22. Witam kupiłem sobie interfejs firmy Alesis dokładnie taki http://fabrykadzwieku.pl/product-pol-11810-Alesis-IO2-Express.html

    do tego dokupiłem mikrofon pojemnościowy firmy Mxl 770 dokładnie taki http://www.djshop.pl/i2120,mxl,mxl-770.html

    Podczas nagrywania vocalu pod bit hip-hopowy słyszę jakieś szmery po zapisaniu przykładowej nuty wygląda to tak

    http://www.sendspace.pl/file/1925f290a1cdadd375a5f47

    Proszę o pomoc co i jak mam zrobić/podłączyć aby się tego pozbyć.Dodam że nie znam się jeszcze na tyle żeby samemu to ogarnąć. Interfejs jest podłączony pod laptopa przez kabel usb natomiast mikrofon do interfejsu przez kabel. Słuchawki są bez przewodowe.

    Moje gg:45910997

    • No niestety jest tragedia 🙂 Poziomy masz dobrze wysterowane? Bo jak dla mnie to brzmi, jak byś dał za mało wzmocnienia w preampie (Gain), a potem cicho nagrany ślad znormalizował. Poza tym masz jakieś straszne dudnienia tam, jak byś przez grubą rurę nawijał.

  23. Czy moge uzyc koca welnianego zamiast welny mineralne chodzi mi o to czy ma takie same wlasciwosci akustyczne?

    • Nie, nie ma takich samych wlasciwosci. To zupelnie inny material. Ale uzyc mozesz, czemu nie… Chociaz czesc odbic w wysokich czestotliwosciach stlumisz, ale do welny koc ma niestety troche daleko 🙂

  24. A do budowy reflection filter nie bedzie sie nadawal koc o ktorym wspomnialem?

  25. Ogladalem video jak zbudowac filtr akustyczny, link podany na twojej stronie autor: doktorsamuel i porownujac go do fabrycznie produkowanych ciekawi mnie fakt, ze ten fabryczny posiada jeszcze piramidki gabkowe jako warstwa koncowa, wykonczeniowa. Doktorsamuel nie instalowal tego w swoim filtrze, czy uwazasz, ze ten szczegol nie ma zadnego wplywu? I czy plyta (konstrukcja) na ktorej nalozone sa poszczegolne warstwy(w fabrycznyn)jak gdyby zatrzymuje w pewien sposob fale dzwiekowa w porownaniu do tego z video, w ktorym welna mineralna jest jakby zawieszona w powietrzu. Nie ma to zadnego znaczenia?

    • Zastosowanie pianki średnio ma sens. W tanich komercyjnych rozwiązaniach taka pianka jest jedynym “elementem akustycznym”, a wełna ma sto razy lepsze właściwości, więc zakładanie na to pianki mija się z celem – ileż razy ja muszę to powtarzać…? 🙂 Tylną ściankę takieo filtra możesz teoretycznie obić lub obłożyć czymś, co doatkowo będzie odbijać powracający dźwięk z pomieszczenia, nawet płytą OSB.

  26. Czyli lepiej jest, żeby taki domowej roboty “reflection fiter” miał zabudowane plecy(chciałem wykorzystać odpowiednio wygiętą płytę plexi i na to zamocować wełnę obitą taftą) czy lepiej jest, by dźwięk swobodnie przechodził na wylot filtra gdzieś tam hen hen przed siebie ?

    • Wnętrze powinno być wyłożone wełną i obite materiałem, plecy nie są aż tak istotne. Możesz dać 2 warstwy wełny, wtedy będziesz miał jeszcze większą skuteczność – dźwięk powracający z pomieszczenia będzie miał mniejsze szanse na dostanie się do mikrofonu “plecami” 🙂

Zostaw komentarz